Mirasın Reddi (Reddi Miras) Nasıl Yapılır? Süre ve Şartlar

Mirasın reddi (reddi miras), mirasçının miras bırakandan kalan malvarlığını ve borçları bir bütün olarak kabul etmediğini sulh hukuk mahkemesine beyan etmesidir. Ret, kural olarak miras bırakanın ölümünün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde, kayıtsız ve şartsız yapılmalıdır. Süresinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kazanmış sayılır ve miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur.

Mirası neden reddetmek gerekebilir?

Mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanır; yalnızca malları değil borçları da devralır ve bu borçlardan kişisel olarak sorumlu olur (Türk Medeni Kanunu, TMK m. 599). Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m. 641); yani alacaklı, borcun tamamını mirasçılardan herhangi birinden isteyebilir. Miras bırakanın borçları bıraktığı malvarlığından fazlaysa (borca batık tereke), mirasın reddi sizi bu borçlardan korur.

Miras bölünerek reddedilemez: Malları kabul edip yalnızca borçları reddetmek mümkün değildir; ret, mirasın tamamını kapsar.

Mirasın reddi süresi ne zaman başlar?

Miras, üç ay içinde reddedilebilir (TMK m. 606). Sürenin başlangıcı mirasçının durumuna göre değişir:

• Yasal mirasçılar için süre, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden kişi için ise bu öğrenme tarihinden işler.
• Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
• Koruma önlemi olarak terekenin yazımına karar verilmişse süre, yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimince bildirilmesiyle başlar (TMK m. 607).
• Ret sonucunda mirasçı hâline gelenler için süre, önceki mirasçıların mirası reddettiğini öğrendikleri tarihten işler (TMK m. 608).

Örneğin babanızın ölümünü 10 Mart’ta öğrendiyseniz ret süreniz, son gün tatile denk gelmedikçe 10 Haziran’da sona erer. Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m. 615); ancak bu imkâna güvenerek süreyi beklemek doğru olmaz.

Mirasın reddi nereye ve nasıl yapılır?

Ret, mirasçılar tarafından sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; “borç çıkarsa reddediyorum” gibi şarta bağlı bir beyan geçerli bir ret sayılmaz. Sulh hâkimi beyanı bir tutanakla tespit eder. Süresinde yapılan ret beyanı mirasın açıldığı yerin, yani miras bırakanın son yerleşim yerinin sulh mahkemesince özel kütüğe yazılır ve isteyen mirasçıya reddi gösteren bir belge verilir (TMK m. 576, 609). Bu nedenle başvurunun miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılması en sağlıklı yoldur; miras bırakan Batman’da yaşıyorsa başvuru Batman Adliyesi’ndeki sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Uygulamada “reddi miras davası” olarak anılsa da bu işlem, karşı tarafı olan bir dava değil mahkemeye yapılan bir beyandır. Ret beyanının mahkemece kayda alınması, reddin geçerliliği konusunda kesin bir hüküm oluşturmaz; alacaklılar ileride reddin süresinde yapılmadığını veya mirasçının mirası benimsediğini ileri sürebilir.

Hangi belgeler gerekir?

• Ret beyanını içeren dilekçe ve kimlik kartı,
• Miras bırakanın ölüm tarihini ve son yerleşim yerini gösteren, e-Devlet üzerinden alınabilen nüfus kayıt örneği,
• Varsa mirasçılık belgesi (veraset ilamı),
• Harç ve masraflar,
• Avukat aracılığıyla başvurulacaksa, mirasın reddine ilişkin yetkiyi açıkça içeren vekâletname (uygulamada genellikle aranır).

Hangi davranışlar ret hakkını ortadan kaldırır?

Ret süresi dolmadan mirasçı sıfatıyla tereke işlerine karışan, terekenin olağan yönetimi veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanlar dışında işlem yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı, mirası reddedemez (TMK m. 610). Uygulamada şu tür davranışlar mirasın benimsenmesi olarak değerlendirilebilir:

• Miras bırakanın banka hesabındaki parayı çekip kullanmak,
• Aracını veya taşınmazını satmak ya da devretmek,
• Tereke alacaklarını tahsil edip harcamak,
• Değerli eşyaları paylaşmak veya saklamak.

Buna karşılık zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin dolmasını önlemek için dava açmak ya da icra takibi yapmak ret hakkını ortadan kaldırmaz. Ret süresi içinde terekeye ait bir işlem yapmadan önce hukuki görüş almanız yararınıza olur.

Mirası reddedince pay ve borçlar kime geçer?

• Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, kendisi miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611). Örneğin reddeden çocuğun payı kendi çocuklarına geçebilir; bu kişilerin de ayrıca ret beyanında bulunması gerekebilir.
• Altsoyun tamamı mirası reddederse, onların payı sağ kalan eşe geçer (TMK m. 613).
• En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda artan bir değer olursa hak sahiplerine verilir (TMK m. 612).

Bu nedenle borca batık bir mirasta tek bir mirasçının reddi çoğu zaman yeterli olmaz; ailedeki tüm mirasçıların durumunun birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Reşit olmayan bir çocuk adına ret beyanında bulunulacaksa ve yasal temsilci ile çocuğun menfaatleri çatışıyorsa, çocuk için temsil kayyımı atanması gerekebilir (TMK m. 426).

Mirası reddetmek ölüm aylığını veya tazminatı etkiler mi?

Mirasın reddi, mirasçılık sıfatına bağlı haklarla ilgilidir. SGK tarafından bağlanan ölüm aylığı kanundaki hak sahipliğine, destekten yoksun kalma tazminatı ise ölenin desteğinden yoksun kalmaya dayandığından, mirasın reddi bu hakları kural olarak ortadan kaldırmaz. Yakınınız bir trafik kazasında hayatını kaybettiyse, isteyebileceğiniz tazminatlar için trafik kazası tazminatı rehberimize göz atabilirsiniz.

Süreyi kaçırdıysanız ne yapabilirsiniz?

• Süre uzatımı: Önemli bir sebep varsa sulh hâkiminden ret süresinin uzatılmasını veya yeni süre verilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 615).
• Borca batıklığın tespiti (hükmen ret): Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605). Bu durumun tespiti için açılan davalar uygulamada üç aylık süreye bağlı tutulmaz; ancak mirasçının terekeyi benimseyen davranışları bu imkânı ortadan kaldırabilir.

Terekenin borca batık olup olmadığını bilmiyorsanız

Terekenin durumu belirsizse, mirasın reddine ilişkin usule uyarak kanunda öngörülen bir aylık süre içinde sulh hâkiminden terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilirsiniz (TMK m. 619). Defter tamamlandıktan sonra mirası reddedebilir, resmî tasfiye isteyebilir veya deftere göre kabul edebilirsiniz; süresinde beyanda bulunmazsanız mirası deftere göre kabul etmiş sayılırsınız (TMK m. 627). Deftere göre kabulde yalnızca deftere yazılmış borçlardan sorumlu olursunuz (TMK m. 628).

Reddeden mirasçının sorumluluğu tamamen biter mi?

Kural olarak evet; ancak iki istisnaya dikkat edin. Ödemeden aciz bir miras bırakanın mirasını reddeden mirasçılar, onun ölümünden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşımda geri vermekle yükümlü olacakları değerler ölçüsünde alacaklılara karşı sorumludur; olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bunun dışındadır (TMK m. 618). Ayrıca malvarlığı kendi borçlarına yetmeyen bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, bu mirasçının alacaklıları ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m. 617).

Mirasın reddi kısa bir süreye ve sıkı şekil kurallarına bağlıdır; yanlış bir işlem ret hakkının kaybına yol açabilir. Miras hukukuna ilişkin süreçler hakkında Batman miras avukatı sayfamızdan bilgi alabilir, görüşme için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Miras bırakanın borcu nedeniyle hakkınızda icra takibi başlatıldıysa icra takibine itiraz rehberimiz de yol gösterici olabilir.