Batman Ceza Avukatı

Ceza soruşturması; kısa sürelerin işlediği, gelişmelerin hızla yaşandığı ve ilk adımların sonucu doğrudan etkileyebildiği bir süreçtir. Gözaltında verilen ilk ifade, tutuklama sorgusunda yapılan savunma ya da kaçırılan bir itiraz süresi dosyanın seyrini belirleyebilir. Batman Adliyesi’ne yürüme mesafesindeki bürosunda Batman ceza avukatı olarak çalışan Av. Burak Olcan, soruşturmanın ilk anından istinaf ve temyiz aşamasına kadar şüpheli, sanık, mağdur ve katılanlara hukuki destek sağlar.

Batman’da ceza davaları hangi mahkemede görülür?

Suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlayan soruşturmayı Cumhuriyet savcısı yürütür; Batman merkezde işlendiği iddia edilen suçlarda soruşturma Batman Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılır. Soruşturma evresinde tutuklama, adli kontrol, arama ve el koyma gibi hâkim kararı gerektiren işlemler sulh ceza hâkimliği tarafından karara bağlanır.

Kamu davası açıldığında dosya, suçun niteliğine göre iki mahkemeden birine gider (5235 s. K. m. 11-12):

• Ağır ceza mahkemesi: Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar (örneğin kasten öldürme, uyuşturucu ticareti) ile yağma ve irtikâp gibi kanunda ayrıca sayılan suçlar.
• Asliye ceza mahkemesi: Ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan suçlar; örneğin tehdit, basit yaralama, hırsızlık ve dolandırıcılığın pek çok türü.

Batman merkezdeki davalar Batman Adliyesi’ndeki ilgili mahkemede, ilçelerdeki dosyalar ise ilçenin bağlı olduğu adliyede görülür. İlçelere ilişkin bilgileri hizmet bölgeleri sayfasında bulabilirsiniz.

Soruşturma ve kovuşturma evresi nedir?

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) yargılamayı iki evreye ayırır (CMK m. 2):

• Soruşturma evresi: Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen dönemdir. Bu aşamada kişi şüpheli olarak anılır; deliller toplanır, ifadeler alınır.
• Kovuşturma evresi: İddianamenin mahkemece kabulüyle başlar, hükmün kesinleşmesine kadar sürer. Bu aşamada kişi sanık sıfatını taşır.

Soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşmazsa Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) verir (CMK m. 172). Üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren bazı suçlarda, kanundaki koşullar birlikte gerçekleşmişse kamu davasının açılmasının ertelenmesine de karar verilebilir (CMK m. 171). Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir. Soruşturmada alınan ifadeler ve toplanan deliller kovuşturmanın temelini oluşturduğundan, hukuki desteğin erken aşamada alınması önem taşır.

Gözaltında avukat hakkı nedir?

Yakalanan veya gözaltına alınan kişiye, ifadesi alınmadan önce şu haklar hatırlatılmalıdır (CMK m. 147):

• Kendisine yüklenen suçun anlatılması,
• Müdafi (avukat) seçme hakkı; avukat seçecek durumda değilse istemi hâlinde baro tarafından avukat görevlendirilmesi,
• Yakalandığının istediği bir yakınına bildirilmesi,
• Yüklenen suç hakkında açıklama yapmama (susma) hakkı,
• Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteyebilmesi.

Gözaltındaki kişi, vekâletname aranmaksızın avukatıyla her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m. 154). Avukatın şüpheliyle görüşme, ifade sırasında yanında bulunma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez (CMK m. 149/3). Terör suçları, devletin güvenliğine karşı suçlar ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ticareti gibi kanunda sınırlı olarak sayılan suçlarda ise bu görüşme hakkı hâkim kararıyla yirmi dört saate kadar kısıtlanabilir; bu sürede ifade alınamaz.

Müdafi bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m. 148/4). Yine de ifade tutanağı dosyada kalır; tutanağı okumadan imzalamamanız ve avukatınızla görüşmeden açıklama yapmamanız tavsiye edilir. Ayrıntılar için gözaltı ve tutuklamada haklar rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Gözaltı süresi ne kadardır?

Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere süreyi üç gün uzatabilir (CMK m. 91). Yakalamaya, gözaltı kararına ve süre uzatımına karşı kişi, avukatı, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; hâkimlik başvuruyu yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır.

Zorunlu müdafilik hangi durumlarda uygulanır?

Aşağıdaki hâllerde şüpheli veya sanık talep etmese bile baro tarafından bir avukat görevlendirilir (CMK m. 150):

• Şüpheli veya sanığın çocuk olması,
• Kendisini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz olması,
• Soruşturma veya kovuşturmanın alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suç hakkında olması.

Tutuklama istendiğinde de şüpheli veya sanık, kendi seçtiği ya da baro tarafından görevlendirilen bir avukatın yardımından yararlanır (CMK m. 101/3).

Tutuklama, adli kontrol ve itiraz

Tutuklama, mahkûmiyet kararı olmadan kişinin özgürlüğünü kısıtlayan en ağır koruma tedbiridir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile kaçma veya delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir; tedbir, işin önemi ve beklenen cezayla ölçülü olmalıdır (CMK m. 100). Sadece adli para cezası gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.

Tutuklama talebinde adli kontrolün neden yetersiz kalacağı gerekçelendirilmelidir (CMK m. 101). Adli kontrol; yurt dışına çıkış yasağı, belirli aralıklarla imza verme, konutu terk etmeme (ev hapsi), belirli yerlere gitmeme veya güvence yatırma gibi yükümlülükleri kapsar (CMK m. 109). Konutu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün, olası bir cezadan bir gün olarak mahsup edilir.

• Tutuklama ve adli kontrol kararlarına, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m. 268). Sulh ceza hâkimliğinin bu kararlarına yapılan itirazları kural olarak asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler.
• Şüpheli veya sanık, yargılamanın her aşamasında tahliye talebinde bulunabilir (CMK m. 104).
• Soruşturma evresinde tutukluluğun devamı en geç otuz günlük aralarla değerlendirilir (CMK m. 108); bu evredeki tutukluluk, kanundaki istisnalar dışında ağır ceza işlerinde bir yılı, diğer işlerde altı ayı geçemez (CMK m. 102).

Ağır ceza ve asliye ceza davalarında savunma

İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinde mahkeme duruşma açar; sanığın sorgusu yapılır, tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları ve diğer deliller tartışılır. Savunma yalnızca suçlamaya cevap vermekten ibaret değildir: Suçun hukuki nitelendirmesinin doğruluğu, delillerin hukuka uygun elde edilip edilmediği, lehe delillerin toplanması ve etkin pişmanlık ya da haksız tahrik gibi cezayı azaltan hükümler birlikte değerlendirilir. Ağır ceza davalarında öngörülen cezaların ağırlığı her duruşmaya dosyanın bütünüyle hazırlanmayı gerektirir; asliye ceza davalarında ise uzlaştırma, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve seçenek yaptırımlar gibi kurumlar çoğu zaman gündeme gelir.

Mağdur ve katılan vekilliği

Suçun mağduru, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir ve vekili aracılığıyla dosyayı inceleyebilir (CMK m. 234). Mağdur ve suçtan zarar görenler, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m. 237); katılan sıfatını alan kişi, davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurabilir.

• Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73).
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK m. 173).
• Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence ve eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, vekili olmayan mağdur baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir; mağdur çocuksa istem aranmaz (CMK m. 234, m. 239).

Suçtan doğan maddi ve manevi zararlar için ayrıca hukuk mahkemesinde tazminat davası açılabilir. Trafik kazasından kaynaklanan yaralanmalarda tazminat süreci için trafik kazası avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Uzlaştırma hangi suçlarda uygulanır?

Uzlaştırma, şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasına imkân tanır; suç bu kapsamdaysa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m. 253). Kapsamdaki başlıca suçlar şunlardır:

• Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar,
• Kasten yaralama (TCK m. 86/3’teki nitelikli hâller hariç) ve taksirle yaralama,
• Tehdit (TCK m. 106/1) ve konut dokunulmazlığının ihlali,
• Hırsızlık (TCK m. 141), güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık (TCK m. 157) gibi kanunda sayılan diğer suçlar.

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip ve hakaret suçlarında uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Uzlaşma gerçekleşir ve edim bir defada yerine getirilirse soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde davanın düşmesine karar verilir (CMK m. 253, m. 254).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir?

Yargılama sonunda hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise mahkeme, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir (CMK m. 231). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçtan doğan zararın tamamen giderilmesi gerekir; zarar hemen giderilemiyorsa denetim süresince taksitlerle ödenmesi koşuluyla da bu karar verilebilir.

HAGB kararıyla sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur. Bu sürede kasten yeni bir suç işlenmez ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulursa hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Güncel düzenlemeye göre bu kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

İstinaf ve temyiz süreleri

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı ise şartları varsa temyiz yoluna başvurulur. Güncel düzenlemeye göre her iki başvurunun süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK m. 273, m. 291). Bazı adli para cezalarına ilişkin hükümler istinaf edilemez; beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararlar gibi bazı bölge adliye mahkemesi kararları da temyiz edilemez (CMK m. 272, m. 286).

İşlem	Süre	Kanuni dayanak
Tutuklama ve adli kontrole itiraz	Öğrenmeden itibaren 2 hafta	CMK m. 268
KYOK kararına itiraz	Tebliğden itibaren 2 hafta	CMK m. 173
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet	Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay	TCK m. 73
İstinaf ve temyiz	Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta	CMK m. 273, m. 291

Uygulamada sık karşılaşılan suç tipleri

Aşağıdaki bilgiler genel niteliktedir; her dosya kendi delilleri ve koşullarıyla ayrıca değerlendirilir.

• Kasten yaralama (TCK m. 86): Basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralamalar şikâyete bağlıdır. Eşe veya kardeşe karşı ya da silahla işlenmesi gibi nitelikli hâller daha ağır cezaya bağlanmıştır ve uzlaştırma kapsamı dışındadır.
• Tehdit (TCK m. 106): Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit şikâyet aranmaksızın soruşturulur; malvarlığı bakımından büyük bir zarara uğratacağından veya başka bir kötülük edeceğinden bahisle yapılan tehdit ise şikâyete bağlıdır.
• Hırsızlık (TCK m. 141-142): Basit hırsızlık uzlaştırma kapsamındadır; bina içinde muhafaza altındaki eşyaya yönelik veya bilişim sistemleri kullanılarak işlenen nitelikli hırsızlık daha ağır yaptırıma tabidir. Zararın giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir (TCK m. 168).
• Dolandırıcılık (TCK m. 157-158): Bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılması ya da failin kendisini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtması nitelikli hâl sayılır. 2026’da yapılan değişiklikle, suça katılımı yalnızca banka hesabı, kart veya benzeri ödeme araçlarının kullanılmasını sağlayan bilgi ya da araçları başkasına vermekle sınırlı kalanlar için cezanın yarı oranında indirilmesi öngörülmüştür (TCK m. 158/4).
• Uyuşturucu suçları (TCK m. 188, m. 191): Kullanmak için uyuşturucu satın alma, bulundurma veya kullanma suçunda kural olarak beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir ve bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır. Uyuşturucu ticareti ise ağır ceza mahkemesinde görülür; kullanma ile ticaret arasındaki ayrım somut delillere göre yapılır.
• Bilişim suçları (TCK m. 243-245): Bir bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme, sistemi engelleme, verileri bozma veya değiştirme ile başkasına ait banka ya da kredi kartının izinsiz kullanılması bu gruptadır. Ekran görüntüleri, erişim kayıtları ve banka hareketleri gibi dijital delillerin usulüne uygun korunması önemlidir.