Batman İdare Hukuku Avukatı

İdarenin bir işlemi veya eylemi —bir disiplin cezası, bir atama kararı, bir yıkım kararı ya da kamu hizmetindeki bir aksaklık— kişinin hayatını doğrudan etkileyebilir. İdari yargıda dava açma süreleri kısadır ve süre geçtikten sonra işlem kural olarak dava konusu edilemez. Batman’da idare hukuku alanında çalışan Av. Burak Olcan, idari işlemlere karşı başvuru ve dava süreçlerini planlamanıza, süreleri doğru hesaplamanıza ve haklarınızı eksiksiz ileri sürmenize yardımcı olur.

İptal davası ve tam yargı davası nedir?

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), idari dava türlerini şöyle düzenler (m. 2):

• İptal davası: Yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönlerinden hukuka aykırı bir idari işlemin ortadan kaldırılması için, menfaati ihlal edilen kişi tarafından açılır.
• Tam yargı davası: İdari eylem veya işlem nedeniyle kişisel hakkı doğrudan zarar gören kişinin, bu zararın tazmini için açtığı davadır.
• İdari sözleşme davaları: Kamu hizmetinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklara ilişkindir.

Zarara yol açan bir işlem söz konusuysa iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir; önce iptal davası açılıp bu davada verilen kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılması da mümkündür (İYUK m. 12). İdari yargı yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar; idarenin yerine geçerek yerindelik değerlendirmesi yapamaz.

Batman’da idari davalar hangi mahkemede görülür?

Batman’daki idari yargı mercileri Batman Adliyesi binasında bulunur: idari işlemlere karşı davalar Batman İdare Mahkemesi’nde, vergi uyuşmazlıkları ise Batman Vergi Mahkemesi’nde görülür. Bu mahkemelerin kararlarına karşı istinaf incelemesi, yeni kurulan Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi tarafından yapılmaktadır. Yetkili mahkeme kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yere göre belirlenir (İYUK m. 32); imar ve kamulaştırma gibi taşınmazlarla ilgili uyuşmazlıklarda ise taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 34). Büromuz Batman Adliyesi’ne birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir.

İptal davası açma süresi ne kadardır?

Özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmedikçe dava açma süresi Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür (İYUK m. 7). Süre, işlemin yazılı olarak bildirildiği tarihi izleyen günden başlar; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde ise ilan tarihini izleyen gün esas alınır. Sık karşılaşılan süreler şöyledir:

İşlem veya başvuru	Süre	Dayanak
İdari işlemlere karşı dava (genel kural)	60 gün	İYUK m. 7
Vergi uyuşmazlıkları	30 gün	İYUK m. 7
İhale, acele kamulaştırma gibi ivedi yargılama usulüne tabi işlemler	30 gün	İYUK m. 20/A
Kamulaştırma işlemine karşı iptal davası	Mahkemenin tebligatından itibaren 30 gün	2942 s. K. m. 14
İdari eylemden doğan zarar için idareye başvuru	Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl	İYUK m. 13
İdari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru	Tebliğden itibaren 15 gün	5326 s. K. m. 27
Memur disiplin cezasına itiraz	Tebliğden itibaren 7 gün	657 s. K. m. 135

Dava açma süreleri hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir; bu nedenle tebliğ tarihinin belgelenmesi ve sürenin doğru hesaplanması ilk adımdır.

İdareye başvuru ve zımni ret

Henüz bir işlem yapılmamışsa kişi, hakkında dava konusu olabilecek bir işlemin yapılması için idareye başvurabilir. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (zımni ret) ve bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar. İdarenin bu süre içinde verdiği cevap kesin değilse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (İYUK m. 10).

Mevcut bir işleme karşı ise dava açmadan önce, dava açma süresi içinde üst makama —üst makam yoksa işlemi yapan makama— başvurularak işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre, başvuruya kadar geçen kısım da hesaba katılarak yeniden işlemeye başlar (İYUK m. 11).

Yürütmenin durdurulması

Dava açılması, kural olarak idari işlemin uygulanmasını durdurmaz. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte bulunduğunda yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m. 27; Anayasa m. 125). Bu karar kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereğine göre teminat aranmayabilir. Yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen karara karşı, ivedi yargılama usulüne tabi davalar dışında, tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. Yıkım kararı gibi uygulanmasıyla telafisi güç sonuçlar doğurabilecek işlemlerde bu talebin dava dilekçesinde gerekçeli olarak ileri sürülmesi önem taşır.

Kamu görevlileri: disiplin cezaları ve atama işlemleri

Memur disiplin cezalarına karşı dava

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda (DMK) disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarmadır (m. 125). Savunması alınmadan memura disiplin cezası verilemez; savunma için en az yedi gün süre tanınmalıdır (m. 130). Kanun ayrıca soruşturmanın başlatılması ve cezanın verilmesi için zamanaşımı süreleri öngörür (m. 127).

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir; disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu da açıktır (m. 135). Görevle ilişiği kesmeyen disiplin cezalarına ilişkin davalarda yetkili mahkeme, ilgilinin görev yaptığı yer idare mahkemesidir (İYUK m. 33). 2026’da yapılan değişiklikle, yargı kararıyla iptal edilen bir disiplin cezasının kanunda öngörülen süre içinde ve mahkeme kararının gerekçesi dikkate alınarak yeniden verilebileceği açıkça düzenlenmiştir; bu nedenle davada usul eksikliklerinin yanında fiile ilişkin itirazların da ortaya konması önemlidir.

Aynı olay nedeniyle ceza kovuşturması yürütülmesi disiplin sürecini geciktirmez; ceza mahkemesindeki mahkûmiyet veya beraat da tek başına disiplin cezasına engel değildir (DMK m. 131). Ceza sürecine ilişkin bilgi için ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Bazı kamu görevlisi grupları için ise kendi özel disiplin mevzuatı uygulanır.

Atama, tayin ve görevden uzaklaştırma işlemleri

Kamu görevlilerinin atanması ve yer değiştirmesinde idarenin takdir yetkisi bulunur; ancak bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir. İşlemin dayanağı, gerekçesi ve eşit davranma ilkesine uygunluğu ile aile birliği gibi korunan değerlerin gözetilip gözetilmediği dava sürecinde incelenebilir. Atama ve nakil işlemlerine ilişkin davalarda kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri; görevine son verilmesi veya görevden uzaklaştırılmasına ilişkin davalarda ise son görev yeri idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 33).

İmar para cezaları ve yıkım kararları

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bir yapı tespit edildiğinde yapı mühürlenerek inşaat durdurulur ve yapı sahibine aykırılığı gidermesi ya da ruhsat alması için kural olarak bir ay süre tanınır. Bu süre içinde aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir ve belediye encümeni veya il idare kurulu kararıyla yapı yıktırılır (3194 sayılı İmar Kanunu m. 32). Aynı aykırılık için ilgili idare encümenince ayrıca idari para cezası uygulanır (m. 42).

Yıkım kararları idari işlem olduğundan idari yargıda dava konusu edilir; imar para cezalarına karşı da, Kabahatler Kanunu’ndaki genel kuraldan farklı olarak, yerleşik içtihat gereği idari yargıda dava açılır. Dava açma süresi genel kural olan altmış gündür; yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m. 34). Yıkımın uygulanmasıyla geri dönülmesi güç sonuçlar doğabileceğinden, dava ile birlikte yürütmenin durdurulmasının talep edilmesi büyük önem taşır.

Kamulaştırma işlemlerine karşı iptal davası

Kamulaştırmada idare ile malik arasında satın alma yoluyla anlaşma sağlanamazsa idare, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar (2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 10). Malik, mahkemenin bu davaya ilişkin tebligatından —tebligat yapılamayanlar için gazete ilanından— itibaren otuz gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası, maddi hatalara karşı ise adli yargıda düzeltim davası açabilir (m. 14). İptal davası açıldığı, bedel tespiti davasına bakan mahkemeye süresi içinde belgelendirilmezse kamulaştırma işlemi kesinleşir.

Acele kamulaştırma işlemleri ivedi yargılama usulüne tabidir: Dava açma süresi otuz gündür, istinaf yolu yoktur ve nihai karara karşı on beş gün içinde temyize gidilir (İYUK m. 20/A, m. 45). Kamulaştırma bedelinin miktarına ilişkin itirazlar ise idare mahkemesinde değil, bedel tespiti davasında asliye hukuk mahkemesinde ileri sürülür; bu süreç için gayrimenkul avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

İdari para cezalarına itiraz

Kabahatler Kanunu’na göre verilen idari para cezalarına karşı, kararın tebliği veya tefhiminden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir (5326 sayılı Kanun m. 27). Özel kanunlarda farklı bir yol öngörülmüşse o yol izlenir. Aynı işlemle idari yargının görev alanına giren başka kararlar da verilmişse, para cezasına ilişkin itirazlar işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda incelenir; imar para cezaları bunun tipik örneğidir.

Vergi uyuşmazlıkları

Vergi, resim ve harçlar ile bunların zam ve cezalarına ilişkin uyuşmazlıklarda dava vergi mahkemesinde ve kural olarak tebliğden itibaren otuz gün içinde açılır (İYUK m. 7). Vergi mahkemesinde dava açılması, dava konusu edilen vergi ve cezaların tahsilini kural olarak durdurur (İYUK m. 27). Bazı cezalar için öngörülen uzlaşma gibi idari çözüm yollarının dava açma süresine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası

Anayasa’ya göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (m. 125). Kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi hizmet kusuru olarak nitelendirilir; kamu hastanelerinde verilen sağlık hizmetindeki kusurlar veya kamu hizmeti yürütülürken gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması bu kapsamda değerlendirilebilir. Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları görevliye değil idareye karşı açılır; idare ödediği tazminatı görevliye rücu edebilir (Anayasa m. 129).

Tam yargı davası açma süresi

İdari eylemden zarar görenler, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmalıdır. Başvurunun reddi veya otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine, dava açma süresi içinde tam yargı davası açılabilir (İYUK m. 13). Bu davalarda yetkili mahkeme kural olarak hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer idare mahkemesidir (İYUK m. 36). Ölüm ve bedensel zararlara ilişkin tazminatın hesaplanmasında Türk Borçlar Kanunu hükümleri idari yargıda da uygulanır (TBK m. 55).

Kamuya ait bir motorlu aracın karıştığı trafik kazalarında ise farklı bir kural geçerlidir: Bu davalar, aracın işleteni devlet veya başka bir kamu kurumu olsa bile adli yargıda görülür (KTK m. 110). Bu konuda trafik kazası avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İstinaf ve temyiz

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir; kanunda belirlenen parasal sınırın altında kalan bazı vergi, tam yargı ve iptal davalarında verilen kararlar ise kesindir (İYUK m. 45). Bölge idare mahkemesi kararlarına karşı Danıştay’a temyiz yolu sınırlıdır: Düzenleyici işlemler, kamu görevinden veya meslekten çıkarılma sonucunu doğuran işlemler, imar planı ve parselasyon işlemleri ile belirli bir parasal sınırı aşan davalar gibi kanunda sayılan hâllerde tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir (İYUK m. 46). 2026 yılında yapılan değişiklikle, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırarak yeniden karar verdiği bazı davalarda da temyiz imkânı getirilmiştir. İdare ise mahkeme kararlarının gereğini kural olarak kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m. 28).