Trafik Kazası Tazminatı: Kimler, Neyi, Ne Zamana Kadar İsteyebilir?

Trafik kazasında yaralanan, yakınını kaybeden veya aracı zarar gören kişi; tedavi giderlerini, kazanç ve iş gücü kaybını, destekten yoksun kalma zararını, araç hasarını ve manevi zararını kusurlu sürücüden, araç işleteninden ve trafik sigortasından isteyebilir. Trafik sigortası sınırları içindeki talepler için dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur. Tazminat talepleri kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir.

Trafik kazasında kimler tazminat isteyebilir?

• Yaralananlar: Kazada yaralanan sürücü, yolcu veya yaya, bedensel zararlarını ve manevi tazminatını isteyebilir.
• Destekten yoksun kalanlar: Kazada hayatını kaybeden kişinin bakımını üstlendiği veya düzenli olarak destek olduğu eş, çocuk, anne, baba gibi kişiler, bu destekten yoksun kalmaları nedeniyle tazminat isteyebilir.
• Ölenin veya ağır yaralananın yakınları: Ölüm veya ağır bedensel zarar hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir (Türk Borçlar Kanunu, TBK m. 56).
• Cenaze giderlerini karşılayanlar: Cenaze giderleri de talep edilebilecek zararlar arasındadır.
• Araç ve eşya sahipleri: Aracı veya eşyası zarar gören kişi, onarım bedeli ve değer kaybı gibi zararlarını isteyebilir.

Hangi zararlar için tazminat istenebilir?

Zarar türü	Açıklama	Dayanak
Tedavi giderleri	Tedavi, ilaç, bakım ve protez gibi giderler	TBK m. 54
Kazanç kaybı	İyileşme sürecinde çalışılamayan dönemin geliri	TBK m. 54
İş gücü kaybı	Kalıcı maluliyet nedeniyle çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi	TBK m. 54
Ekonomik geleceğin sarsılması	Kalıcı izlerin kişinin mesleki ve ekonomik geleceğini etkilemesi	TBK m. 54
Destekten yoksun kalma	Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kaybı	TBK m. 53
Cenaze giderleri	Defin ve cenaze masrafları	TBK m. 53
Araç hasarı ve değer kaybı	Onarım bedeli ve aracın piyasa değerindeki düşüş	KTK m. 85
Manevi tazminat	Yaşanan acı ve üzüntünün kısmen giderilmesi	TBK m. 56

Trafik kazası nedeniyle verilen sağlık hizmetlerinin bedeli, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (Karayolları Trafik Kanunu, KTK m. 98). Bu nedenle tedavi gideri talepleri çoğunlukla SGK’nın karşılamadığı giderlere ilişkindir.

Tazminat kimden istenir?

• Kusurlu sürücü: Haksız fiil hükümlerine göre kusuru oranında sorumludur.
• Araç işleteni: Kural olarak aracın ruhsat sahibidir. İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur ve ancak mücbir sebep veya zarar görenin ya da üçüncü bir kişinin ağır kusuru gibi kanunda sayılan sınırlı hâllerde sorumluluktan kurtulabilir (KTK m. 85, 86). Araç bir işletmenin adı altında işletiliyorsa işletme sahibi de sorumludur. Birden fazla sorumlu varsa zarar görene karşı müteselsilen sorumludurlar (KTK m. 88).
• Trafik sigortası şirketi: Zorunlu mali sorumluluk sigortası, poliçedeki teminat limitlerine kadar ödeme yapar. Limitler dönemsel olarak güncellenir; bu nedenle kaza tarihindeki limitin kontrol edilmesi gerekir.
• Güvence Hesabı: Kazaya karışan araç sigortasızsa veya kimliği tespit edilemiyorsa (örneğin olay yerinden kaçan araç), bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurulabilir (Sigortacılık Kanunu m. 14).

Trafik sigortasının karşılamadığı zararlar

Zorunlu trafik sigortası her zararı karşılamaz. Kanuna göre manevi tazminat talepleri, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım ile kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar bu sigortanın kapsamı dışındadır (KTK m. 92). Destekten yoksun kalanların taleplerinde de ölen kişinin kendi kusuruna denk gelen kısım trafik sigortasınca karşılanmaz. Kapsam dışındaki zararlar için kusurlu sürücüye ve araç işletenine başvurulur; aracın ihtiyari mali sorumluluk (İMM) poliçesi varsa kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Sigortaya başvuru ve dava süreci nasıl işler?

1. Kazayı tespit ettirin: Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda polis veya jandarma kaza tespit tutanağı düzenler. Yalnızca maddi hasar varsa taraflar, görevli çağırmadan kendi aralarında yazılı tutanak düzenleyebilir (KTK m. 81).
2. Delilleri toplayın: Kaza tespit tutanağı, sürücü belgesi, ruhsat ve poliçe bilgileri, olay yeri fotoğrafları, tanık bilgileri, hastane kayıtları ve sağlık raporları, gelir belgeleri; ölüm hâlinde nüfus kayıtları ve mirasçılık belgesi.
3. Sigorta şirketine yazılı başvuru yapın: Trafik sigortası sınırları içindeki talepler için dava yoluna gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur (KTK m. 97). Şirket, gerekli belgelerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde teminat sınırları içindeki tutarı ödemekle yükümlüdür (KTK m. 99).
4. Uyuşmazlık hâlinde tahkim veya dava: Sigorta şirketi başvurunuzu on beş gün içinde yazılı olarak yanıtlamazsa veya yanıt talebinizi karşılamazsa dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilirsiniz. Sigorta şirketine karşı açılacak bazı davalarda, dava öncesinde arabulucuya başvurulması da dava şartı olarak aranabilir.
5. Yargılama: Mahkeme kusur oranlarını, kalıcı maluliyet oranını ve zarar miktarını bilirkişi raporlarıyla belirler.

Haksız fiilden doğan davalar, davalının yerleşim yeri yanında kazanın meydana geldiği yerde veya zarar görenin yerleşim yerinde de açılabilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 16). Bu nedenle Batman’da yaşıyorsanız, kaza başka bir ilde meydana gelmiş olsa bile davanızı Batman’da açabilirsiniz.

Tazminat nasıl hesaplanır?

Tazminat miktarı her dosyada somut verilere göre belirlenir. Hesaplamada genellikle şu unsurlar dikkate alınır:

• Tarafların kusur oranları (kusur bilirkişi raporu),
• Kalıcı maluliyet oranı (sağlık kurulu veya Adli Tıp raporu),
• Zarar görenin yaşı, geliri ve çalışma süresi,
• Ölüm hâlinde destek görenlerin yaşı ve destek süresi.

Maddi tazminat genellikle aktüer bilirkişi tarafından hesaplanır; manevi tazminatın miktarını ise hâkim olayın özelliklerini gözeterek takdir eder. Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa (örneğin emniyet kemeri takmamışsa) tazminattan indirim yapılabilir (TBK m. 52).

Zamanaşımı süreleri

Motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m. 109); manevi tazminat talepleri için de aynı süreler öngörülmüştür (TBK m. 72). Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya öldürme) ve ceza kanunu bu suç için daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa, bu daha uzun süre tazminat talepleri için de geçerlidir. Zamanaşımının tazminat yükümlüsüne karşı kesilmesi sigortacıya karşı da, sigortacıya karşı kesilmesi tazminat yükümlüsüne karşı da sonuç doğurur.

Sık yapılan hatalar

• Kaza yerinde tespit yaptırmadan ayrılmak veya fotoğraf, kamera kaydı ve tanık bilgisi gibi delilleri zamanında toplamamak,
• Sigorta şirketinden ödeme alırken imzalanan ibraname veya feragat beyanının kapsamını okumadan imzalamak,
• Ceza soruşturmasında uzlaşma veya şikâyetten vazgeçme belgelerinde, tazminat haklarınızı da kapsayabilecek ifadelere dikkat etmemek,
• Maluliyet raporunu tedavi süreci tamamlanmadan aldırmak; kalıcı maluliyet oranı genellikle iyileşme süreci tamamlandıktan sonra sağlıklı biçimde belirlenebilir,
• Ceza davasının sonucunu beklerken zamanaşımı sürelerini göz ardı etmek.

Trafik kazası tazminatında kusur, maluliyet ve sigorta limitleri gibi teknik konular birlikte değerlendirilir. Bu alandaki çalışmalarımız hakkında Batman trafik kazası avukatı sayfamızdan bilgi alabilir, görüşme için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Kazada hayatını kaybeden yakınınızın borçları nedeniyle mirası reddetmeyi düşünüyorsanız mirasın reddi rehberimizi de inceleyebilirsiniz.