Maaş Haczi: Maaşın Ne Kadarı Kesilir? Emekli Maaşı ve İtiraz

Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun maaşından veya ücretinden her ay kesinti yapılarak alacaklıya ödenmesidir. İcra ve İflas Kanunu’na (İİK) göre maaşlar, ücretler ve emekli maaşları, borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir; ancak haczedilecek miktar dörtte birinden az olamaz. Uygulamada maaşın genellikle dörtte biri kesilir. Aynı maaşa birden fazla haciz konulursa kesintiler üst üste binmez, sıraya girer. SGK’dan alınan emekli maaşı ise kural olarak haczedilemez.

Maaş haczi nasıl başlar?

1. Takip ve ödeme emri: Alacaklı icra takibi başlatır ve borçluya ödeme emri gönderilir. Borçlu süresinde itiraz etmez veya itirazı kaldırılırsa takip kesinleşir. Ödeme emrine itiraz süreleri için icra takibine itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
2. Haciz talebi: Takip kesinleştikten sonra alacaklı, borçlunun çalıştığı işyerindeki maaş ve ücretine haciz konulmasını ister.
3. İşverene bildirim: İcra dairesi işverene haciz yazısı veya haciz ihbarnamesi gönderir. Bu yazılar Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden elektronik olarak da tebliğ edilebilir (İİK m. 89).
4. Kesinti: İşveren her ay kesintiyi yapar ve tutarı icra dairesinin hesabına gönderir. Kesinti, borç, faiz ve masraflar ödenene kadar devam eder.

Maaşın ne kadarı kesilir?

İİK’nın 83. maddesine göre maaşlar, tahsisatlar, her türlü ücretler, emekli maaşları ve sigorta ya da emekli sandıklarınca bağlanan irat gelirleri, borçlu ile ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir. Kanun, haczedilecek miktarın bu gelirlerin dörtte birinden az olamayacağını öngörür. Bu kural bir alt sınırdır; uygulamada maaş hacizlerinde genellikle maaşın dörtte biri kesilir.

Örneğin maaşı 40.000 TL olan bir işçinin maaşına haciz konulmuşsa, uygulamada her ay 10.000 TL kesilerek icra dosyasına gönderilir; bu kesinti borç kapanana kadar sürer.

Kanundaki dörtte birlik oran bir alt sınır olduğundan borçlu, kesintinin bu oranın altına indirilmesini isteyemez. Buna karşılık kanun metnine göre borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra kalan kısım daha fazlaysa, daha yüksek bir kesinti de mümkündür; ancak uygulamada bu durumla nadiren karşılaşılır.

Maaşın yattığı banka hesabına haciz

Alacaklılar çoğu zaman borçlunun banka hesaplarına da haciz koydurur. Yargıtay uygulamasında maaşın yatırıldığı hesaptaki maaş tutarı, bankaya yatırıldı diye maaş niteliğini kaybetmez; bu tutara da İİK’nın 83. maddesindeki sınırlar uygulanır. SGK’dan alınan emekli maaşının yattığı hesaba konulan hacizlerde ise aşağıda anlatılan haczedilmezlik kuralı gözetilir. Maaşınızın tamamına bloke konulmuşsa yedi günlük şikâyet süresi içinde icra mahkemesine başvurmanız gerekir.

Birden fazla haciz varsa ne olur?

Aynı maaşa birden fazla icra dosyasından haciz konulursa hacizler sıraya konur. Öndeki haczin kesintisi tamamlanmadan sonraki haciz için kesinti yapılamaz (İİK m. 83). Yani üç ayrı dosya olsa bile maaştan üç kat kesinti yapılmaz; ilk dosya kapandıktan sonra sıradaki dosya için kesinti başlar.

Emekli maaşına haciz konulabilir mi?

Kural olarak hayır. 5510 sayılı Kanun’a göre SGK’nın bağladığı gelir, aylık ve ödenekler haczedilemez ve başkasına devredilemez. Bu kuralın istisnaları şunlardır (5510 sayılı Kanun m. 93):

• Nafaka borçları: Nafaka alacakları için emekli maaşına haciz konulabilir. Nafaka konusunda ayrıntılar için nafaka türleri ve nafaka davası rehberimize bakabilirsiniz.
• SGK’nın prim alacakları: Kurumun kanuna göre takip ettiği prim ve benzeri alacakları.
• Borçlunun muvafakati: Bu istisnaların dışındaki alacaklar için haciz talebi, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından reddedilir.

Muvafakat konusunda dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Kanunda haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen gelirlerin haczedilebileceğine ilişkin önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir (İİK m. 83/a). Bu nedenle kredi sözleşmesi imzalanırken verilen “maaşıma haciz konulabilir” türünden izinler Yargıtay uygulamasında yeterli görülmez; takip başladıktan sonra açıkça verilen muvafakat aranır.

Ayrıca ordu ve zabıta hizmetlerinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerin ifası nedeniyle ailelere bağlanan maaşlar hiç haczedilemez (İİK m. 82).

Maaş haczine karşı ne yapılabilir?

• Şikâyet: Haczedilemeyen bir gelirin haczedilmesi, kanundaki sınırların aşılması veya kesintinin yanlış hesaplanması gibi usulsüzlüklere karşı, işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur (İİK m. 16). Örneğin emekli maaşınıza muvafakatiniz olmadan haciz konulmuşsa bu yol izlenir.
• Borca itiraz: Borcun kendisine, miktarına veya imzaya ilişkin itirazlar ödeme emrine karşı kanundaki süre içinde yapılır; takip kesinleştikten sonra bu itirazlar çoğu zaman ileri sürülemez.
• Ödeme planı: Kesintinin uzun süre devam edecek olması durumunda alacaklıyla yazılı bir ödeme planı yapmak, faiz ve masrafların artmasını önleyebilir.

Maaş haczi ne zaman sona erer?

Maaş haczi; ana para, işlemiş faiz, icra masrafları ve vekâlet ücretinden oluşan dosya borcunun tamamı ödenene kadar devam eder. Borcun güncel tutarını icra dairesinden veya e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden öğrenebilirsiniz. Borç ödendiğinde dosya kapatılır ve işverene haczin kaldırıldığı bildirilir; aynı maaşa sıradaki başka bir haciz varsa kesinti bu kez o dosya için devam eder. Kesintilerin düzenli olarak dosyaya ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmek, gereksiz faiz ve masraf işlemesini önler.

İşverenin yükümlülükleri

Maaş haczi, işverene gönderilen haciz ihbarnamesiyle uygulanır. İİK’nın 89. maddesine göre:

• İşveren, ihbarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde, örneğin kişinin artık kendisinde çalışmadığını bildirerek itiraz edebilir.
• Süresinde itiraz etmeyen işverenin elinde borçluya ait alacak bulunduğu kabul edilir ve borç kendi zimmetinde sayılır.
• İkinci ihbarnameye de itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa işverene on beş gün içinde ödeme yapması veya menfi tespit davası açması bildirilir; davayı kaybeden işveren ayrıca tazminata mahkûm edilebilir.

Bu nedenle işverenlerin maaş haczi yazılarını süresinde cevaplaması ve kesintileri düzenli olarak icra dairesine göndermesi önemlidir. Batman’daki icra daireleri ve icra mahkemesi Batman Adliyesi’nde bulunur; ilçelerin bağlı olduğu adliyeler için hizmet bölgeleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Maaş haczinde haklarınızın korunması, çoğu zaman yedi günlük şikâyet süresinin kaçırılmamasına bağlıdır. İcra hukuku alanındaki çalışmalarımız hakkında Batman icra avukatı sayfamızdan bilgi alabilir, görüşme için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.